Górska sieć gotowości 

Gdy liczy się pierwsza reakcja. Bezpłatne szkolenia dla mieszkańców pięciu gmin.

Nagłe zasłabnięcie, wypadek na szlaku, burza albo zgubiona droga, a może utrata przytomności lub wypadek w rodzinnym domu w górach? W takich chwilach łatwo stracić pewność siebie. Jak wezwać pomoc? Co powiedzieć dyspozytorowi? Co można bezpiecznie zrobić, zanim dotrą ratownicy? Właśnie tego będą dotyczyć bezpłatne szkolenia planowane przez Stowarzyszenie Animatorzy Kultury w ramach projektu "Górska Sieć Gotowości - mieszkańcy i wolontariusze gotowi na kryzys".

Szkolenia są przeznaczone przede wszystkim dla mieszkańców, którzy mieszkają lub opiekują się osobami zamieszkującymi trudno dostępne tereny, leśne przysiółki, gdzie czas oczekiwania na profesjonalną pomoc medyczną może się wydłużać. W szkoleniu mogą również uczestniczyć mieszkańcy, którzy chcą wiedzieć, jak reagować i umieć pomagać w sytuacjach kryzysowych.

Zajęcia zaplanowano w pięciu gminach: Muszyna, Piwniczna-Zdrój, Szczawnica, Kościelisko i Bukowina Tatrzańska. Łącznie przewidziano 75 miejsc, średnio po 15 w każdej lokalizacji. Każda grupa spotka się dwukrotnie, a cały cykl obejmie osiem godzin dydaktycznych, podzielonych na dwa czterogodzinne bloki. Małe grupy pozwolą poświęcić czas na ćwiczenia, pytania i powtórzenie najważniejszych czynności.

Prowadzący szkolenia

Zajęcia poprowadzi Rafał Zmarz – szef wyszkolenia Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, starszy instruktor ratownictwa górskiego i wspinaczki, członek Służby Śniegowo–Lawinowej oraz podkomisji śmigłowcowej, ratownik zawodowy Grupy Podhalańskiej GOPR. Rafał prowadzi szkolenia lawinowe, kursy turystyki zimowej oraz zajęcia górskie, m.in. w ramach projektów wspinaczkowych.

Pierwsza pomoc, którą przećwiczysz

Pierwszy dzień będzie poświęcony pomocy przed przyjazdem służb ratowniczych. Uczestnicy nauczą się oceniać bezpieczeństwo miejsca zdarzenia, sprawdzać przytomność i oddech oraz skutecznie wzywać wsparcie. Przećwiczą resuscytację krążeniowo-oddechową i zabezpieczenie poszkodowanego lub chorego.

W programie znajdą się również tamowanie krwotoków, podstawowe zabezpieczanie urazów, pozycja bezpieczna i ochrona poszkodowanego przed wychłodzeniem. Zamiast długiego wykładu przewidziano krótkie wprowadzenia, pokazy i pracę pod okiem instruktora.

Ważna będzie także komunikacja. Sam telefon po pomoc to dopiero początek – trzeba jeszcze wyjaśnić, co się stało i gdzie znajduje się osoba potrzebująca wsparcia. Te umiejętności również będzie można spokojnie przećwiczyć.

Mapa, kompas i plan na sytuację awaryjną

Drugi dzień odpowie na pytanie: co zrobić, gdy wyjście w teren nie przebiega zgodnie z planem? Uczestnicy poznają podstawy czytania mapy topograficznej, korzystania z kompasu, określania własnego położenia i przekazywania współrzędnych służbom.

Instruktorzy omówią możliwości i ograniczenia GPS oraz aplikacji mobilnych. Będzie też czas na scenariusze zagubienia, utraty łączności, nagłej zmiany pogody czy konieczności oczekiwania na pomoc. Program obejmie przygotowanie wyposażenia, planowanie trasy i rozpoznawanie momentu, w którym najrozsądniejszą decyzją jest odwrót.

Na zakończenie uczestnicy połączą zdobyte umiejętności w ćwiczeniu zespołowym: podzielą role, ocenią sytuację, przekażą lokalizację i przygotują informacje dla ratowników. Potem wspólnie z prowadzącymi omówią swoje decyzje.

Nie trzeba mieć doświadczenia ani świetnej kondycji

Szkolenia są przeznaczone dla dorosłych, seniorów, dzieci i młodzieży związanych z gminami objętymi projektem. Nie trzeba mieć wykształcenia medycznego, doświadczenia ratowniczego ani ponadprzeciętnej sprawności. Potrzebna jest gotowość do nauki i udziału w obu dniach. Osoby niepełnoletnie będą uczestniczyć za zgodą rodzica lub opiekuna, a w uzasadnionych przypadkach także w jego obecności.

Tempo i zadania zostaną dopasowane do wieku oraz możliwości uczestników. Osoba, która nie może wykonywać ucisków klatki piersiowej, będzie mogła ćwiczyć inne ważne czynności: wezwanie pomocy, przygotowanie AED czy przekazanie lokalizacji.

Zajęcia odbędą się w lokalnych obiektach, a przy sprzyjających warunkach także w bezpiecznym terenie w ich pobliżu. Dla osób, dla których wyjście na zewnątrz stanowi barierę, przewidziano równoważne ćwiczenia w sali.

Dwa dni nauki i możliwość dalszego działania

Uczestnicy otrzymają przydatne materiały, m.in. kartę numerów alarmowych i podstawowych kroków postępowania oraz listę przygotowania do wyjścia. Osoby obecne w obu dniach dostaną imienne potwierdzenie ukończenia cyklu. Szkolenie nie nadaje uprawnień ratowniczych – przygotowuje do odpowiedzialnej reakcji świadka zdarzenia.

Chętni będą mogli dołączyć do lokalnej sieci wolontariuszy i otrzymywać zaproszenia do kolejnych ćwiczeń oraz bezpiecznych działań informacyjnych i organizacyjnych. To możliwość, nie obowiązek. Sieć nie będzie prowadzić samodzielnych akcji ratowniczych.

Jak wziąć udział?

Realizację cykli szkoleniowych zaplanowano jesienią 2026 roku, do 22 listopada. Dokładne daty i adresy zostaną ogłoszone przed rozpoczęciem rekrutacji. Informacje pojawią się na stronie Stowarzyszenia Animatorzy Kultury, w jego mediach społecznościowych oraz w lokalnych kanałach gmin.

Przewidziano zapisy internetowe i telefoniczne. Przy kwalifikacji będą uwzględniane kryteria udziału i kolejność zgłoszeń, z zapewnieniem dostępu także osobom ze szczególnymi potrzebami oraz niekorzystającym swobodnie z internetu. Udział i materiały będą bezpłatne.

O szczegóły można pytać Stowarzyszenie Animatorzy Kultury pod numerem 796 769 420 lub mailowo: animatorzy@kultury.org.

Nie trzeba zostać ratownikiem, by wiedzieć, jak rozsądnie pomóc. Warto zarezerwować czas na dwa spotkania i przećwiczyć to, co w trudnej chwili może przydać się bliskim, sąsiadom albo komuś spotkanemu na szlaku.